به گزارش اخبار ساختمان به نقل از خبرگزاری مهر، فواد ایزدی، عضو هیأت علمی دانشکده مطالعات جهان، در نشستی تخصصی در اندیشکده حکمرانی عصر پویا به بررسی پیامدهای فعال‌سازی مکانیسم ماشه و ارائه راهکارهای مقابله با آن پرداخت. این مکانیسم که به عنوان یکی از بندهای بحث‌برانگیز توافق هسته‌ای برجام شناخته می‌شود، به کشورهای غربی این امکان را می‌دهد تا بدون نیاز به تصویب قطعنامه جدید در شورای امنیت سازمان ملل، تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران را مجدداً اعمال کنند.

ایزدی با اشاره به اهمیت این موضوع، تاکید کرد که تاثیر اصلی مکانیسم ماشه بیشتر جنبه سیاسی و روانی دارد تا اقتصادی. به اعتقاد وی، حتی انتشار اخبار مربوط به احتمال فعال‌سازی این مکانیسم می‌تواند منجر به التهاب در بازارهای داخلی شود. سوال اصلی که وی مطرح کرد این بود که چگونه می‌توان با اتخاذ رویکردی دیپلماتیک هوشمندانه، ایجاد بازدارندگی راهبردی و مدیریت جنگ روانی، اثرات منفی این مکانیسم را به حداقل رساند.

این استاد دانشگاه، دیپلماسی هوشمندانه را به عنوان مهم‌ترین ابزار ایران برای مقابله با مکانیسم ماشه معرفی کرد. وی با اشاره به تجربه سال ۲۰۲۰، زمانی که ایالات متحده به طور یک‌جانبه تلاش کرد مکانیسم ماشه را فعال کند، یادآور شد که حتی کشورهای اروپایی نیز با این اقدام مخالفت کردند. ایزدی معتقد است که این اختلافات بین قدرت‌های جهانی فرصتی را برای ایران فراهم می‌کند تا با رایزنی‌های مستمر، از شکاف‌های موجود بین آمریکا و اروپا و همچنین همراهی روسیه و چین بهره‌برداری کند و از ایجاد اجماع کامل علیه خود جلوگیری کند.

ایزدی در ادامه سخنان خود، نهادهای بین‌المللی خارج از مدار غرب، مانند سازمان همکاری شانگهای، گروه بریکس و جنبش عدم تعهد را بسترهای مناسبی برای تقویت روایت ایران در سطح بین‌المللی دانست. وی تاکید کرد که ایران می‌تواند از این طریق نشان دهد که مکانیسم ماشه بیشتر ابزاری سیاسی است تا یک سازوکار حقوقی.

در بخش دیگری از سخنان خود، ایزدی به بررسی تاثیرات مکانیسم ماشه بر اقتصاد ایران پرداخت و خاطرنشان کرد که مهم‌ترین اثر آن ممکن است نه از طریق اعمال تحریم‌های واقعی، بلکه از طریق ایجاد التهاب روانی در بازارها نمود پیدا کند. وی با استناد به تجربیات گذشته، تصریح کرد که حتی انتشار خبر احتمال بازگشت تحریم‌ها می‌تواند به افزایش قیمت ارز و طلا منجر شود. به همین دلیل، وی بر ضرورت مدیریت فعالانه جنگ روانی از سوی ایران تاکید کرد و از رویکرد منفعلانه پرهیز داد.

ایزدی پیشنهاد کرد که نخستین گام در این راستا، اطلاع‌رسانی شفاف و به‌موقع به مردم است. وی هشدار داد که عدم اطلاع‌رسانی صحیح می‌تواند زمینه را برای شایعات و بزرگ‌نمایی رسانه‌های خارجی فراهم کند. وی پیشنهاد کرد که انتشار گزارش‌های مستمر از وضعیت ذخایر ارزی، تجارت خارجی و تامین کالاهای اساسی می‌تواند به افزایش اعتماد عمومی کمک کند. گام دوم، به گفته ایزدی، مدیریت بازار ارز است. وی با اشاره به اینکه دلار در ایران به عنوان یک “لنگر ذهنی” برای تورم عمل می‌کند، تاکید کرد که کنترل بازار ارز از طریق عرضه هدفمند و جلوگیری از سفته‌بازی می‌تواند آثار روانی منفی را کاهش دهد.

استاد دانشکده مطالعات جهان، تقویت سرمایه اجتماعی را به عنوان سومین گام مهم در این راستا معرفی کرد. وی معتقد است که اگر مردم احساس کنند دولت توانایی مدیریت شرایط را دارد، واکنش‌های هیجانی کمتری نشان خواهند داد. در مقابل، بی‌اعتمادی می‌تواند باعث شود که کوچک‌ترین خبر منفی نیز بازار را ملتهب کند. به همین دلیل، ایزدی بر اهمیت بهبود خدمات عمومی، مبارزه با فساد و نزدیک کردن فاصله میان وعده‌ها و عملکرد دولت تاکید کرد.

ایزدی در ادامه سخنان خود به لزوم تقویت بنیه دفاعی کشور اشاره کرد و تصریح کرد که هر کشوری برای بقا نیازمند قدرت بازدارندگی است. وی تاکید کرد که طرف مقابل باید بداند که اعمال فشار بیش از حد بر ایران هزینه‌های سنگینی را به دنبال خواهد داشت. ایزدی معتقد است که مکانیسم ماشه این سوال را برای ایران ایجاد می‌کند که چگونه باید دکترین امنیتی و هسته‌ای خود را بازبینی کند.

وی دو گزینه را در این زمینه مطرح کرد: نخست، تاکید بر سیاست فعلی استفاده صرفاً صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای، که مشروعیت بین‌المللی ایران را حفظ می‌کند اما ابزار بازدارندگی محدودی دارد. دوم، استفاده از ظرفیت‌های قانونی خروج از معاهده NPT (بر اساس ماده ۱۰)، که می‌تواند به عنوان یک کارت فشار مورد استفاده قرار گیرد، هرچند اجرای آن هزینه‌های زیادی دارد. ایزدی تاکید کرد که در کنار این موارد، توسعه توان دفاعی و موشکی و همچنین تقویت نفوذ منطقه‌ای می‌تواند پیام روشنی به طرف مقابل ارسال کند مبنی بر اینکه ایران تنها نظاره‌گر نیست و توان واکنش جدی دارد. وی تاکید کرد که هدف از این اقدامات لزوماً روی آوردن به گزینه‌های پرهزینه نیست، بلکه بالا بردن هزینه اقدام علیه ایران است.

به گزارش اخبار جهان، فعال‌سازی مکانیسم ماشه می‌تواند تبعات گسترده‌ای برای اقتصاد و سیاست خارجی ایران داشته باشد. این موضوع، علاوه بر تاثیرات مستقیم ناشی از بازگشت تحریم‌ها، می‌تواند به تشدید نااطمینانی‌ها در فضای اقتصادی کشور و افزایش فشارهای روانی بر جامعه منجر شود. از این رو، اتخاذ تدابیر هوشمندانه و هماهنگ در حوزه‌های دیپلماسی، اقتصاد و امنیت ملی، امری ضروری به نظر می‌رسد.

تحلیلگران بر این باورند که ایران باید با بهره‌گیری از تمامی ظرفیت‌های خود و با همکاری کشورهای همسو، تلاش کند تا از اجماع بین‌المللی علیه خود جلوگیری کرده و هزینه‌های فعال‌سازی مکانیسم ماشه را برای طرف‌های غربی افزایش دهد. مدیریت صحیح فضای روانی و اطلاع‌رسانی شفاف و به‌موقع نیز می‌تواند نقش مهمی در کاهش تاثیرات منفی این مکانیسم بر اقتصاد کشور ایفا کند.

منبع: خبرگزاری مهر