خبرگزاری ساختمان منتشر کرده

براساس تازه‌ترین آمار وزارت راه و شهرسازی، استان تهران دارای حدود ۱۳ هزار و ۶۳۷ هکتار بافت فرسوده و سکونتگاه غیررسمی است. این رقم نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از بافت شهریِ منطقه مرکزی کشور همچنان در وضعیت ناکارآمدی قرار دارد و نیازمند برنامه‌ریزی‌های دقیق برای بهبود زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی است.

در این چارچوب، بررسی‌های به عمل آمده نشان می‌دهد که ۳۲ شهر از استان تهران فاقد بسته‌های تشویقی شهرسازانه برای بهبود و نوسازی بافت‌های ناکارآمد هستند. این در حالی است که از میان ۴۷ شهر استان، ۱۵ شهر دارای بسته‌های تشویقی مصوب شهرسازانه هستند و در مجموع امکان اجرای بسته‌های تشویقی در حدود ۸۳ درصد از بافت‌های ناکارآمدِ استان مصوب شده است. این اعداد نشان می‌دهد که چارچوب‌های حمایتی برای نوسازی بافت فرسوده تا چه اندازه باید گسترش یابد تا بتوان بافت‌های ناکارآمد را به شکل مؤثری به بازار مسکن و اقتصاد محلی پیوند زد.

به‌رغم چالش‌های موجود، قانون جهش تولید مسکن در حال حرکت به سمت عملیاتی‌سازی است. بر اساس این قانون، نوسازی و بهسازی ۷۷ هزار واحد در بافت‌های فرسوده استان تهران در دست اقدام است. این برنامه گسترده نه تنها به بهبود کیفیت زندگی ساکنان فعلی کمک می‌کند، بلکه امکان عرضه مسکن پایدارتر و مقاوم‌تر را برای خانوارهای کم‌درآمد و متوسط‌دار فراهم می‌نماید و می‌تواند اثرات مثبتی را بر بازار مسکن منطقه‌ای و سطح اشتغال ایجاد کند.

سکونت در بافت‌های ناکارآمد تنها چالشی محلی نیست؛ بلکه نمایانگر یک پدیده ملی است. بر اساس منابع در دسترس، قریب به بیست درصد جمعیت کشور در بافت‌های ناکارآمد سکونت دارند. این آمار بیانگر عمق فزاینده تقاضا برای برنامه‌های بازسازی و بازطراحی بافت‌های شهری است تا از یکسو خطرات زیست‌محیطی و بهداشتی کاهش یابد و از سوی دیگر فرصت‌های اقتصادی و اجتماعی برای ساکنان این بافت‌ها فراهم شود.

در این زمینه، تمرکز بر تقویت بسته‌های تشویقی شهرسازانه و گسترش آنها به تمامی شهرهای استان تهران می‌تواند نقش کلیدی ایفا کند. با وجود اینکه برخی شهرها از وجود بسته‌های تشویقی مصوب بهره‌مند هستند، اما عدم پوشش کامل برای اکثر شهرها می‌تواند مانعی جدی بر سر راه اجرای سریع و کارآمد نوسازی باشد. بنابراین، ضروری است که سیاست‌گذاران و مدیران شهری با تسهیل فرآیند تصویب و تخصیص منابع، بسته‌های تشویقی را به کل بافت‌های ناکارآمد استان تعمیم دهند تا سرعت عملیات بهسازی و نوسازی افزایش یابد و نتیجه‌ای پایدار برای ساکنان این بافت‌ها به همراه داشته باشد.

در کنار اقدامات تشویقی، تمرکز بر بهبود کاربری زمین، توانمندسازی ساکنان محله‌ها و ارتقای زیرساخت‌های شهری مانند حمل‌ونقل، خدمات شهری و فضای سبز نیز از الزامات طرح‌های نوسازی است. با توجه به وجود بافت‌های فرسوده و سکونتگاه‌های غیررسمی، راهبردهای چندلایه شامل بازطراحی محله‌ای، تقویت مشارکت محلی و استفاده از فناوری‌های نوین در مدیریت شهری می‌تواند به شکل مؤثری به کاهش فقر مسکن، افزایش بهره‌وری زمین و بهبود کیفیت زندگی منجر شود.

البته اجرای موفق این طرح‌ها نیازمند هماهنگی میان نهادهای زیرمجموعه وزارت راه و شهرسازی، شهرداری‌ها و بخش خصوصی است تا منابع، زمان‌بندی و معیارهای ارزیابی به درستی تنظیم شود. با ادامه پیگیری‌های سازمانی و عبور از موانع اجرایی، می‌تواند تهران را از منظر بافت‌های ناکارآمد به وضعیتی برساند که هم امنیت مسکن هم بازآفرینی اقتصادی محله‌ها تقویت شود. این گزارش نتیجه‌گیری می‌شود که توجه جدی به بازسازی بافت‌های فرسوده، همراه با به‌کارگیری بسته‌های تشویقی شهرسازانه و رعایت اصول معماری و شهرسازی، می‌تواند موج جدیدی از توسعه پایدار را در استان تهران رقم بزند.

خبرگزاری ساختمان منتشر کرده