به گزارش وبسایت ساختمان نیوز، تحولات ژئوپلیتیکی اخیر نشان می‌دهد که کشورهایی که زیرساخت‌های زمینی مقاومت‌پذیر در اختیار دارند، در برابر فشارهای بین‌المللی و محدودیت‌های دریایی آسیب‌پذیری کمتری نشان می‌دهند.

ایران نیز در حال تجربه همین مسیر است، با توسعه شبکه ریلی داخلی و بین‌المللی، جایگاه کشور را در نظم چندقطبی قرن بیست‌ویکم تقویت می‌کند. دیدگاه‌های کلاسیک ژئوپلیتیک، به‌ویژه نظریات هالفورد مکیندر، دوباره در کانون توجه قرار گرفته است.

مکیندر بیش از یک قرن پیش در نظریه «هارتلند» تأکید داشت که راه‌آهن‌ها توانسته‌اند محدودیت‌های جغرافیایی اوراسیا را درهم بشکنند و به قدرت‌های زمینی امکان نفوذ به عمق قاره را بدهند. او معتقد بود که هر کشوری که شبکه ریلی منسجم‌تری در قلب اوراسیا ایجاد کند، در بازی بزرگ جهانی دست بالا را خواهد داشت.

این تحلیل تاریخی امروز معنایی تازه پیدا کرده است، به‌ویژه برای کشورهایی که در معرض تحریم‌های دریایی، فشارهای تجاری یا محدودیت‌های بیمه‌ای قرار دارند. ایران یکی از آن کشورهاست.

در شرایطی که بیش از ۸۰ درصد تجارت جهانی بر بستر دریا انجام می‌شود و مسیرهای دریایی زیر تأثیر تحولات امنیتی قرار دارد، توسعه راه‌آهن به برگ برنده تهران تبدیل شده است. کارشناسان حمل‌ونقل و ترانزیت می‌گویند که شبکه ریلی ایران از لحاظ جغرافیایی در موقعیتی قرار گرفته که می‌تواند حلقه اتصال شرق و غرب و همچنین شمال و جنوب باشد.

اتصال به آسیای مرکزی، روسیه، قفقاز، ترکیه، پاکستان و افغانستان، ظرفیت ایران را برای تبدیل شدن به مسیر ترانزیتی پایدار افزایش می‌دهد. پروژه‌هایی مانند راه‌آهن چابهار–زاهدان–سرخس، تکمیل کریدور شمال–جنوب و تقویت محور شرق–غرب، بخشی از استراتژی ژئوپلیتیک ایران محسوب می‌شود.

کریم نائینی، کارشناس حمل‌ونقل و ترانزیت، معتقد است که شبکه ریلی قدرتمند می‌تواند وابستگی کشور به مسیرهای آسیب‌پذیر دریایی را کاهش داده و تاب‌آوری اقتصادی را بالا ببرد. تجربه جهانی نشان داده که مسیرهای زمینی، به‌ویژه راه‌آهن، زمان عبور کالا را کوتاه‌تر کرده، هزینه حمل‌ونقل را کاهش می‌دهند و کمتر تحت فشار سیاسی یا تحریم قرار می‌گیرند.

ایران نیز با قرار گرفتن در چهارراه اوراسیا می‌تواند این مسیر را طی کند. هرچه اتصال‌های ریلی کشور به شبکه‌های بین‌المللی بیشتر شود، قدرت چانه‌زنی سیاسی و اقتصادی تهران افزایش خواهد یافت. این مسیر به‌ویژه در دورانی که امنیت دریایی با چالش‌هایی مانند جنگ تعرفه‌ها، تنش‌های منطقه‌ای، تحریم‌های بیمه‌ای و محدودیت‌های بانکی روبه‌رو است، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

در واقع، راه‌آهن برای ایران فقط یک زیرساخت حمل‌ونقل نیست؛ یک سرمایه راهبردی برای حضور فعال در نظم جدید جهانی است. منبع: همشهری آنلاین