خبرگزاری ساختمان منتشر کرده است: زنگزور و کریدور شمال–جنوب با وجود اختلافات ژئوپلیتیکی منطقه، به جزئی از محورهای اصلی ترانزیت و امنیت در منطقه تبدیل شده است و ایران به عنوان بازیگر کلیدی می‌تواند از این مسیرها برای تقویت جایگاه اقتصادی و ژئوپولیتیک خود بهره ببرد. کریدور زنگزور یکی از مسیرهای ترانزیتی استراتژیک در قفقاز جنوبی است که جمهوری آذربایجان و ارمنستان را به هم متصل می‌کند و دسترسی به دریای خزر و بازارهای بین‌المللی را فراهم می‌سازد. این مسیر نه تنها نقش مهمی در حمل و نقل کالا و توسعه ترانزیت منطقه‌ای دارد، بلکه موقعیت ژئوپلیتیک ایران و کشورهای همجوار را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. برای ایران، زنگزور فرصتی است تا با استفاده از موقعیت سوق‌الجیشی خود، جایگاه ترانزیتی و اقتصادی را ارتقا دهد و به افزایش درآمد ارزی و ایجاد اشتغال کمک کند. اما موفقیت در بهره‌برداری از این مسیر مستلزم زیرساخت‌های قوی، هماهنگی منطقه‌ای و مدیریت چالش‌های سیاسی و اقتصادی است.

در گفت‌وگوهای تخصصی با مقامات و صاحب‌نظران اقتصادی و با حضور فعال نمایندگان بخش خصوصی، اهمیت این کریدور به عنوان یک شاهراه ترانزیتی و ژئوپلیتیک روشن‌تر می‌شود. رئیس کانون زنان بازرگان ایران و همچنین رئیس اتاق مشترک ایران و گرجستان تأکید می‌کنند که ایران باید با رویکردی چندجانبه و استراتژیک به این مسیرها نگاه کند تا از فرصت‌های اقتصادی بهره‌برداری بهینه کند و از مزیت‌های رقابتی منطقه‌ای بهره بگیرد. از دیدگاه آن‌ها، ایران می‌تواند با ارتباطات نزدیک با ارمنستان، گرجستان و روسیه و با استفاده از توافق‌های منطقه‌ای، جایگاه ترانزیتی خود را تقویت کند و درآمد ارزی، اشتغال و توسعه اقتصادی را افزایش دهد. با این وجود، چالش‌هایی همچون وجود حضور احتمالی ناتو و نظارت آمریکا در این مناطق و پیچیدگی‌های ناشی از هزینه‌های تجاری و تامین مالی، می‌تواند روند توسعه را با تنگناهایی مواجه کند.

یکی از نکات کلیدی که فعالان اقتصادی بر آن تأکید می‌کنند، نقش بی‌واسطه دیپلماسی اقتصادی و چندجانبه‌گرایی در مدیریت مناقشات و تسهیل جریان تجارت است. دیپلماسی فعال می‌تواند به طراحی و اجرای قراردادها و روش‌های پرداخت بین‌المللی مبتنی بر ثبات و شفافیت منجر شود تا جابه‌جایی ارز و سرمایه را برای شرکت‌های ایرانی امن‌تر کند. در این راستا، تحلیلگران بر لزوم تقویت زیرساخت‌های مربوط به حمل‌ونقل ریلی و جاده‌ای در مسیرهای شمال–جنوب و زنگزور تأکید می‌کنند تا ظرفیت ترانزیتی کشور به حداکثر برسد و از دشواری‌های ناشی از محدودیت‌های بانکی و مالی عبور کند. همچنین تاکید می‌شود که ایران برای تقویت جایگاه منطقه‌ای خود باید از ظرفیت‌های داخلی به خوبی استفاده کند و با ایجاد واگرایی‌های مناسب در قوانین ترانزیت، تعرفه‌های منطقی و شفاف را برای همسایگان تعیین کند تا جریان سرمایه‌گذاری و تجارت بین‌المللی بهبود یابد.

در سایه این تحولات، پروژه‌های زیرساختی موجود همچنان نقش محوری دارند. راه‌آهن رشت–قزوین به دلیل وجود بخش‌های ناقص در گذشته، هنوز به طور کامل به نتیجه نرسیده است و این می‌تواند منجر به کندی در تکمیل کریدور شمال–جنوب شود. همچنین پروژه‌های راه‌آهن چابهار–زاهدان و مسیرهای دیگر در شرق کشور با چالش‌هایی روبه‌رو هستند که اجرای کامل آن‌ها می‌تواند به رونق ترانزیت ایران کمک کند. با وجود این محدودیت‌ها، پتانسیل‌های منطقه‌ای و ژئوپلیتیک موجود می‌تواند ایران را در موقعیتی قرار دهد که با مدیریت دقیق، بتواند از مزیت‌های ژئوپولتیک و اقتصادی این کریدور بهره ببرد و به تنوع بخشی به مسیرهای ترانزیتی و کاهش وابستگی به یک مسیر واحد دست یابد.

در بازنمایی فرصت‌ها، ایران می‌تواند از ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی مشترک با کشورهای منطقه بهره ببرد. روابط تاریخی و فرهنگی با ارمنستان و گرجستان می‌تواند بستری برای گسترش همکاری‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری فراهم کند و با استفاده از توافق‌های منطقه‌ای، زمینه رشد اشتغال و توسعه صنعتی را فراهم آورد. اما در کنار این فرصت‌ها، چالش‌هایی مانند ثبات اقتصاد کلان، ناپایداری قیمت‌ها و رتبه‌بندی‌های اعتبار بین‌المللی وجود دارد که می‌تواند بر تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاران اثر بگذارد. برای کاهش این تأثیرات، نیاز به توجه به ثبات اقتصادی، بهبود محیط کسب‌وکار، تسهیل فرآیندهای بانکی و قانونی و ایجاد سازوکارهای پیش‌بینی‌پذیر در سیاست‌های ترانزیتی احساس می‌شود.

در نتیجه، کریدورهای شمال–جنوب و زنگزور به عنوان دو محور کلیدی برای ایران می‌توانند جایگاه ترانزیتی کشور را تقویت کنند و با توجه به موقعیت جغرافیایی، مزیت‌های نسبی ایران را در منطقه تقویت کنند. با این حال، موفقیت در این مسیرها مستلزم هماهنگی دقیق با همسایگان، مدیریت دقیق ریسک‌های سیاسی و اقتصادی و سرمایه‌گذاری مستمر در زیرساخت‌ها و قوانین ترانزیت است. ایران می‌تواند با رویکردی جامع و راهبردی، از این فرصت‌ها برای ایجاد تنوع در مسیرهای ترانزیتی، افزایش درآمدهای ارزی و ایجاد اشتغال پایدار استفاده کند و جایگاه خود را به عنوان بازیگری فعال و امن در کریدورهای بزرگ منطقه‌ای تثبیت کند. این مطلب توسط خبرگزاری ساختمان منتشر شده و توصیه می‌شود دستگاه‌های تصمیم‌گیر و فعالان اقتصادی با تدوین چارچوب‌های اجرایی مشخص، به سوی تحقق این چشم‌انداز گام بردارند.